13 شهریور 1399 - 19:38
نصرآباد

نصرآباد از جمله نام های اطلاق شده بر تعدادی از روستاها و یا محلات در سرزمین ایران می باشد. امروزه بیش از هشتاد مکان و یا آبادی تحت نام نصرآباد در کشور ما وجود داردکه در استان های یزد، زنجان، کرمان، خراسان رضوی، اصفهان، گیلان، گلستان ، آذربایجان شرقی، فارس، کرمانشاهان ، لرستان ، سمنان، خراسان جنوبی ، مرکزی و سیستان و بلوچستان می باشد.

نصرآباد ماربین که در غرب شهر اصفهان واقع شده است در گذشته به عنوان دهستانی بسیار سرسبز، آباد و فرح انگیز بوده است و از قرائن بدست می آید که از روستاهای کهن و مربوطه به عصر باستان به شمار رفته است ولی امروزه جزو مناطق شهری اصفهان و بخشی از شهرداری منطقه 9 اصفهان می باشد.

در حال حاضر قدیمی ترین کتابی که در آن نامی از آنجا می باشد، کتاب « محاسن اصفهان» به زبان عربی و اثر مفضل بن سعد بن مافروخی است که در قرن 5 هجری ، در عهد سلطنت ملکشاه سلجوقی و صدارت خواجه نظام الملک طوسی تألیف گردیده است و در اثر مذکور از آن به نام « نرساباذ» یاد شده است.

در تألیفاتی که تحت عنوان جغرافیای تاریخی یا معجم شهرها نوشته شده به مواردی مانند علل بنای بلاد و یا بنیان و بانی آن اشاره رفته است . از جمله یاقوت حموی در کتاب گرانسنگ « معجم البلدان» از چندین موضع یا محل به نام «نزر» یا «نزریان» و یا «نرسیان» یاد کرده و آن را به عنوان مکانی که موسس آن «نزر» یا «نرس» بوده ذکر نموده است و بعید نیست این همان نرسی از سلاطین آل ساسان باشد که محل یا مکان به دستور او یا عواملش و نیز در عصر و زمان او احداث گردیده است.

نرسه یا نرسی پسر شاپور یکم، هفتمین شاه ساسانی است که از سال 293 تا 320 میلادی حکومت کرده است و همزمان  با دوره سلطنت شاپور ساسانی به عنوان شاهزاده ساسانی ، حاکم ایالت های سکستان ، سند و توران بوده است، وی پس از مدتی توانست عنوان مقام نایب السلطنه ارمنستان را بدست آورد.

البته نرسی یا نرساه در فرهنگ مقدس زردتشتیان و یا مفاهیم اوستایی  مقامی مانند جبرائیل را دارد و آورنده پیام هورمزد با اهورامزدا می باشد این واژه ای است که در زبان فارسی به نرسی مبدل شده است.

در بین برخی مورخان و نویسندگان آن نرسی را که پادشاه بوده از سلاطین پارتی یا اشکانی دانسته اند مانند طبری و یا مسعودی لیکن بیشتر تاریخ نگاران و یا محققان مثل بیرونی و ابن بلخی و نیز از معاصرین از جمله پیرنیا و کریستن سن، او را ساسانی قلمداد کرده اند.

اما درباره نصرآباد کنونی و نرساباذ قدیم باید گفت، به جز مافروخی که در حدود هزار سال پیش از « نرساباذ» یادکرده است، ترجمه اثر وی که در سال 729ق البته با تغییراتی توسط ابی الرضا آوی به فارسی آراسته و ترجمه آزاد گردیده از نرساباذ نیز سخن گفته است و در آن حکایتی از معجون یا داروئی مربوط بدانجا را آورده است.

و مشخص است که پس از گذشت نزدیک به سه قرن از تألیف اصل کتاب و ترجمه آن، هنوز نیز نام مکان نرسی آباد یا نرساباذ بوده است .

مهریار در کتاب« فرهنگ جامع نام ها و آبادی های کهن اصفهان » احتمال می دهد که شخصی به نام نصر این محل را آباد کرده باشد و مانند بسیاری از محلات و یا مناطق ایران که توسط شخصی عمران و یا احداث شده و سپس نام بانی آن نام مکان گردیده، یعنی بانی آنجا شخصی به نام نصر بوده و بدین روی به نصرآباد موسوم شده است. وی معتقد است این ده بزرگ و باستان در ماربین ابتدا « نسرآباد» بوده و آن را مرکب از دو جزء « ن +سر» دانسته است و معناو مفهوم آن را « سرآب» ذکر کرده است و در این راستا مثال هایی آورده است مانند نسر درآمل ، بابل و مریوان و یا نسر در تربت حیدریه.

اما در واقع آنچه که با استناد به منابع تاریخی مانند « محاسن اصفهان» و ترجمه آن بدست می آید؛ نام این محل همان « نرساباذ» یا « نرسی آباد» بوده که بعدها و در گذر زمان نصر آباد نام گرفته است و مانند بعضی روستاها و یا مناطق معمور در ایران و از جمله استان اصفهان ابتدا به نام بزرگان قوم ، قبیله ، سلسله و یا بانی نامیده شده و بعداً تغییر نموده و یا تعریب شده است که البته هنوز نیز برخی از آن اسامی یا نام های باستانی پابرجاست مانند شاپور آباد، قباد آباد، خسروآباد و مانند آن.

 

حضور مردم نصر اباد در جریانات سیاسی فرهنگی  در ادوار  مختلف به ویژه در دوران معاصر محسوس و قابل توجه بوده است. مثلا در روزنامه زاینده رود چاپ سال 1326 ق به حضورمردم این محله با طبل و دهل جهت حمایت از مشروطه در میدان شاه (نقش جهان) اصفهان اشاره شده است. همچنین در ایام ملی شدن صنعت نفت و  وجود احزاب و گروه های سیاسی برخی از ساکنان نصرآباد در این جریانات حضور داشتند. در قدیم علاوه بر سهم آب آن از رودخانه چندین چاه گاو و چرخاب در این محله بوده است. در بسیاری از محلات لفظ بیشه و صحرا به زمین های کشاورزی اطلاق می شود اما به اراضی نصر آباد در مجاورت رودخانه لفظ قرق یا قوروق اطلاق می گرددو علت آن حضور حکام ، سلاطین و یا بزرگانی بوده که جهت تفریح  و شکار در این زمین ها یا فضاها آمده و گاهی مدتها در آن جا نیز سکونت داشته اند.

از جمله بازی های مردم نصرآباد در گذشته های نه چندان دور عبارت بود از: پل و جفتک، هفت سنگ، آب ده گرگی، شال بازی، ملا کاغذی ( بادکنک سیخ کردن)

شنا و ماهیگیری اهالی محله نصرآباد در رودخانه زاینده رود، بسیار متداول بود. اولین تیم فوتبال محله به نام تیم متحد نصراباد در سال 1320ش و تیم مشعل در سال 1332ش شکل گرفت . سایر تیم های فوتبال این محله در قدیم عبارت بودند از:  ساحل زاینده رود و نصرآباد.

 به دلیل حضور اقوام و یا نژادهای مختلف کشور و استان در نصرآباد و وفور کار در مزارع با باغ ها و فعالیت های جانبی مربوط به آن، محله نصرآباد را هند کوچک می گفتند. گاهی در یک روز حدود 2000نفر را به کار نی می گرفتند.

اولین مدرسه یا نهاد آموزشی نوین در نصر آباد مدرسه یا دبستانی بود که در سال 1319 شمسی با همت مرحوم حاج ملا عباس تاجمیر ریاحی در کوچه اصلی نصرآباد دائر گردید و در آن دبستان که به مدرسه دولتی نصرآباد معروف شده بود، دروس جدید تدریس می شد. در حال حاضر سه تا سقا خانه از سقاخانه های متعددی که در نصرآباد وجود داشته باقی مانده است: یکی سقاخانه حاج رحیم که این سقاخانه موقوفاتی داشته است. دیگری سقاخانه روبروی مسجد سرلت که قدیمی بوده و در سالهای اخیر بازسازی شده است و سومی سقاخانه جنب مسجد ابوذر . کتاب «محاسن اصفهان» درباره دارویی اعجاب انگیز که باعث برطرف نمودن برخی مشکلات جسمی و روحی از جمله رفع بیماری های روانی می شده مطالبی را اورده است و نقل نموده که: این دارو منحصراً در « نرساباد» یعنی نصراباد بوده است.


کد محتوا 18225

برچسب ها