13 شهریور 1399 - 19:21
قائمیه و دنبه

در بین اسناد و مدارک محلی محله‌ای که امروز قائمیه نامیده می‌شود «دنبه» نام دارد و تحت یک پلاک به شماره 86/47 و چهار هزار جریب یا ۴۰۰ هکتار بوده است، این محله تاریخی در دهستان جی و دارای یک رشته کوه است که از دستگرد خیار شروع و تا نیروگاه اسلام آباد در شهر درچه امتداد می یابد و با رودخانه زاینده‌رود نقطه تلاقی حدود ۴۰ متری دارد و این نقطه را بدون «دنب چی» یا انتهای جی می‌گفتند و در واقع عنوان دنبه برگرفته از «دم جی» بوده که بعدها به «دنبه» مصطلح شده است به گونه‌ای که این تقاطع (پوزه) کوه و بند رودخانه باعث شهرتی این چنین گردیده است.

 در اسناد قدیمی حدود و یا محدوده این محله به این صورت مشخص شده است: غربا به مزارع شهاب آباد (شاه‌آباد یا اسلام آباد) شرقا کوی رودان دستگرد (مرز بین دنبه و دستگرد )جنوبا به کوه دنبه و شمالا به رودخانه زاینده‌رود.

 پس از پیروزی انقلاب اسلامی دنبه به قائمیه تغییر نام داد گذشته های کهن «دنبه آباد »حکایت از وضعیت به سامان آن در زمینه‌های مختلف دارد. بعضی اقوال مبنی بر آن است که مدفن بدخشان پدر سلمان فارسی در گورستان کهن معروف به «گبری» در پای کوه و در این محله است. این تپه باستانی که دارای مقابل قدیمی بوده است اکنون حدود ۱۵۰۰ متر می‌باشد و در انتهای قائمیه جایی به نام «لار» و روبروی کوه دنبه واقع گردیده است. به طوری که از آنجا و قسمت شمالی آن که با فاصله‌ای کوه آتشگاه قرار دارد رودخانه زاینده‌رود می‌باشد . کنار این فضا محل انشعاب ۶ مادی بوده است که بعضی از آنها به سمت اصفهان جریان داشت. فضای معروف به لار دنبه در زمانهایی نه چندان دور از خرمی و طراوت بی اندازه ای برخوردار و طبیعت فوق‌العاده‌ای داشته است که متاسفانه امروزه به دلیل کم آبی از آن زیبایی بهره مند نیستیم .

در همین حوالی برج ها و قلعه هایی وجود داشت که مربوط به دنبه بود و شب‌ها دربهای آن را بسته و در آن نگهبانی می‌دادند، دور آن نیز دیوارهای بلندی داشته و در واقع قلعه دارای چهار برج نگهبانی بوده که آثاری از آن تا پس از دهه ۶۰ نیز وجود وجود داشت. یکی از درب های قلعه روی جوی آب قرار داشت، برجی در سمت شرقی و دو برج نیز در جهت غربی بوده و دور تا دور آن همه پوشیده از فضاهای زراعی و انبوه درختان میوه قرار داشت. به هر حال قرائن و نشانه ها دلالت بر تاریخی کهن از این منطقه دارد که شاید در آینده با کاوش‌های اصولی بتوان سابقه آن را تا اندازه‌ای به دست آورد.

 دامنه کوه دنبه به طور تخمینی هزارجریب میباشد، طول مسیر آن از دستگرد تا لار ۶ کیلومتر و بالاترین ارتفاع یا سطح آن ۴۰۰ تا ۵۰۰ متر است که محیط بر کل قائمیه ( دنبه) است.

 تقریباً تا پیش از ایجاد برخی از کارخانه های صنعتی اطراف اصفهان، اکثر مردم دنبه به کشت و زرع اشتغال داشتند. به نقل از یکی از ساکنین قدیمی، دنبه بیش از نیم قرن پیش ۴۷ خانوار ساکن داشته است و دهقانان در اراضی مالکان بزرگ مشغول به کشاورزی بوده اند. خانه ها نیز مانند بسیاری از روستاها خشت و گل و اتاق ها و فضاهای ساخت آن طاق چشمه ای بوده حیاط خانه ها وسیع و دل‌نواز و دارای باغچه بوده، منازل نیز عمدتاً بارانداز اصطبل و انبار داشته است.

 قائمیه یا دنبه دارای سه مسجد است: قدیمی‌ترین آن مسجد المهدی (عج) است که در قسمت پایین محل واقع شده است.

 ساختمان قبلی آن تخریب و به نوساز تبدیل گردیده ، در گذشته تنها مسجد محل بوده و احتمالاً بنای آن قاجاری بوده است. اکنون هزار متر مساحت 1500 متر زیربنا دارد و محل اجتماعات مذهبی خصوصاً برگزاری نماز جماعت می باشد. از دیگر مساجد این محله یکی مسجد الحجت (عج) و دیگری مسجد امام حسن عسگری (ع) است. البته سابقاً در تعدادی از خانه‌ها نیز نمازخانه های ۳ تا ۴ متری وجود داشته که اهل منزل معمولاً در فضای آن نماز می گذاردند.

 از جمله محلات قدیمی دنبه حیدریه نام داشته است. روبه روی کوه دنبه حسینیه تعزیه خوانی حضرت علی بن ابیطالب (ع) در فضای آزاد بزرگ و در سطحی پایین‌تر از جاده قرار گرفته است. ازاماکن متبرکه استان اصفهان یکی آستان مقدس امامزاده شمس الدین در بافت قدیمی دنبه معروف به خیابان حمام می باشد که از لحاظ موقعیت جغرافیایی نزدیک به گلخانه ها و در محدوده ناژوان واقع شده است . بنابر نقل «پایگاه جامع امامزادگان و بقاع متبرکه ایران اسلامی» امامزاده شمس الدین (ع) از نوادگان امام موسی کاظم (علیه السلام) می باشد که در منطقه ای در غرب اصفهان به نام وان (احتمالا واهان) به شهادت می‌رسد و همانجا نیز دفن می‌گردد. ورودی فعلی آن با پوشش نرده و فضای سرپوشیده با ضریح می باشد.

 در حال حاضر سه قبرستان محلی جهت دفن اموات در محله قائمیه وجود دارد. گویش یا لهجه مردم بومی با مردم اصفهان تفاوت چندانی ندارد. تا قبل از انقلاب بخشداری و امور انتظامی قائمیه(دنبه) با فلاورجان بوده است که بعد از انقلاب یعنی سال‌های ۱۳۵۸ تا کنون در حیطه شهرداری منطقه ۵ و پس از آن منطقه ۱۳ قرار گرفته است . به نقل از منابع محلی از جمعیت ۱۲ هزار نفری این محله ۶۰ درصد بومی و بقیه مهاجر هستند که بیشتر ساکنان مهاجر از مناطق چهارمحال و بختیاری و فریدن میباشند.

 وجود مادی های متعدد در محله دنبه باعث شکوفایی طبیعت و وجود باغ های بسیاری با میوه های متنوع گردیده بود. بجز محصولاتی مانند گندم، جو و صیفی جات باغ هایی با اشجار گیلاس، زردآلو و به وجود داشته به طوری که باغ به بزرگی در این محله بوده که در حال حاضر مسکونی شده و این بوستان بزرگ و پر از محصول امروزه تبدیل به خانه های بسیاری (در حدود ۳۰ خانه) گردیده است.

 از جمله باغ هایی که در دنبه اسلوب سنتی داشته باغ معروف به" مهمانچه" بوده. این باغ به خاندان توکلی که از ملاکان منطقه بودند تعلق و در دو طبقه و فضایی مانند نارنجستان، حوض و تالار وجود داشته است که اکنون اثری از آن باقی نمانده. ابعاد باغ های دنبه اکثراً بزرگ است و بسیاری از اراضی از نسلی به نسل دیگر به میراث رسیده است . انتهای دنبه باغات انگور خوبی داشته و دارد و غوره آن خوب و معروف است.


قائمیه و دنبه
قائمیه و دنبه

کد محتوا 18222

برچسب ها